Hassasiyet neden oluşabilir?
Beyazlatıcı peroksitler mine ve dentinden ilerleyerek pulpa çevresinde geçici bir yanıt oluşturabilir. Kısa ve keskin sızlamalar tedavi sırasında veya sonrasında görülebilir. Kullanılan maddenin yoğunluğu, maruziyet süresi ve kişinin başlangıç hassasiyeti riski etkiler. Restorasyonlar beyazlamadığı için daha fazla ürün kullanmak mevcut kaplamaların rengini açmaz, yalnız doğal diş ve doku maruziyetini artırabilir.
Lamina veya kuron hazırlığında mine ve dentinden doku kaldırılır. Dentin tübüllerinin açılması, hazırlık sırasında ısı, geçici restorasyonun sızdırması veya yapıştırma süreci hassasiyete katkıda bulunabilir. Dentin içine ilerleyen hazırlık, mineyle sınırlı işlemden farklı bir biyolojik yük taşır.
Yeni restorasyon ısırmada diğer dişlerden önce temas ediyorsa dişi çevreleyen bağ dokusunda ağrı oluşabilir. Bu durum genellikle sıcak-soğuk sızlamasından çok, çiğneme veya dişleri kapatma sırasında tek noktada hassasiyet olarak hissedilir. Diş eti çekilmesiyle açığa çıkan kök yüzeyi de soğuk ve fırçalamaya duyarlı olabilir.
Çatlak, çürük, pulpa iltihabı veya kök enfeksiyonu gibi işlemden bağımsız ya da işlemle belirginleşen sorunlar da aynı dönemde ortaya çıkabilir. Bu nedenle her ağrıyı “normal hassasiyet” olarak etiketlemek doğru değildir.
Tek bir diş ile bütün dişlerde hissedilen sızlama da farklı nedenlere işaret edebilir.
Geçici hassasiyet ile uyarı işareti nasıl ayrılır?
Hafif, tetikleyici ortadan kalkınca kısa sürede geçen ve günler içinde azalan hassasiyet geçici bir doku yanıtıyla uyumlu olabilir. Süre kişiye ve işleme göre değişir; kesin gün sınırı verilemez. Şikâyetin seyri, başlangıç şiddetinden daha fazla bilgi verebilir.
Kendiliğinden başlayan, zonklayan, gece uyandıran veya sıcak-soğuk geçtikten sonra uzun süren ağrı değerlendirilmelidir. Isırırken keskin acı, şişlik, diş eti üzerinde sivilce benzeri oluşum, ateş, kötü tat ya da dişte sallanma da uyarı bulgularıdır. Ağrı kesiciyle belirtileri uzun süre bastırmak nedeni ortadan kaldırmaz.
Hassasiyet nasıl yönetilir?
Yaklaşım nedene göre değişir. Beyazlatma protokolüne ara verilmesi veya yoğunluğun düzenlenmesi, hassasiyet giderici ürünler ve florür bazı kişilerde değerlendirilebilir. Her ürünün kanıt düzeyi aynı değildir; gelişigüzel kimyasal uygulama yapılmamalıdır. Restorasyon yüksekse kontrollü kapanış düzenlemesi gerekebilir.
Geçici veya kalıcı restorasyonda sızıntı, çatlak veya pulpa sorunu varsa yalnız hassasiyet macunu yeterli olmaz. Klinik muayenede soğuk testi, vurma ve ısırma testleri, kapanış kontrolü ve gerektiğinde radyografi kullanılır. Kanal tedavisi her hassas dişe otomatik olarak gerekmez; tanı bulgulara göre konur.
Sık Sorulan Sorular
Genel bilgi notu: Bu içerik kişisel tanı değildir. Şiddetli, artan veya şişlikle birlikte ağrı gecikmeden klinik değerlendirme gerektirir.